Stichting Rolder Concerten

  • Full Screen
  • Wide Screen
  • Narrow Screen
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Zondag 25 augustus 2013 - 15.30 uur - Camiel Boomsma

E-mailadres Afdrukken PDF

Camiel Boomsma, piano, speelt operamuziek van Wagner bij filmbeelden uit de opera's!

Camiel Boomsma - pianist Wagner

Programma van ‘De Wereld van Wagner’ door Camiel Boomsma

- Introductie + toelichting Wagner/Stradal Verwandlungsmusik uit “Parsifal”
-Wagner/Bendel Improvisatie op ''Das Preislied''|
-Wagner/Liszt: Recitativ und Romance uit “Tannhauser” ''Oh du mein Holder Abendstern''
-Wagner/Busoni: Marche Funèbre uit ''Gotterdammerung''
-Toelichting op bewerkingen van "Lohengrin" en "Tristan und Isolde":
-Wagner/Liszt: Elsas Brautzug zum Munster uit ''Lohengrin''
-Wagner/Kocsis: Prelude "Tristan und Isolde"
-Wagner/Liszt: Isoldes Liebestod, slot scene uit "Tristan und Isolde"

Filmbeelden

Parsifal Setting:  Graalburcht in de Spaanse Pyreneeën rond 1200 na Chr.  Laatste opera van Wagner, die een sterke verbinding heeft met lente en goede vrijdag. In de opera staat de verlossing centraal. Er worden veel christelijke symbolen gebruikt, maar ook Boeddhistische thema’s zijn duidelijk aanwezig.  In de muzikale overgangen in Parsifal is de kerkklok van Zürich prominent aanwezig.

Preislied uit Die Meistersinger von Nūrnberg Setting: Neurenberg in de Hanzeperiode rond 1550 na Chr. Het thema van deze opera van Wagner is een vernieuwing in de muziek. Het is een door Wagner zelf geschreven verhaal. De opera is zijn enige komische opera en de enige zonder bovennatuurlijke machten of gebeurtenissen. Het verhaal en de rollen in de opera zijn sterk beïnvloed door de theorieën van de filosoof Schopenhauer.  Het volk heeft in deze opera zowel in de thema’s  als in de aanwezigheid op het podium een belangrijke rol. Eva is verliefd  op een ongetrainde zanger en buitenstaander ridder Walther von Stolzing. De prijswinnaar van een zangwedstrijd mag de hand van Eva vragen en haar trouwen als zij daarmee akkoord is. Hij wint de wedstrijd en Eva.

O du mein holder Abendstern uit Tannhäuser Setting: Kasteel Wartburg rond 1200 na Chr. Aria uit Tannhäuser met wisselende gemoedstoestanden.  Tannhauser leeft tussen de vrije wereld van Venus en de burgerlijke wereld van Wartburg waar hij zich in geen van beiden thuis voelt. Elisabeth (geïnspireerd op de Heilige Elisabeth van Thüringen) is zeer terneergeslagen door haar onbeantwoorde liefde voor Tannhauser. Wolfram von Eschenbach (geïnspireerd op de dichter/minnezanger) is verliefd op Elisabeth en richt zich tot de heldere Avondster.

Siegfried Trauermarsch uit Götterdämmerung Setting:  fantasiewereld met Noorse goden. Het verhaal van de ring die macht geeft, maar ook gekoppeld is aan verraad en liefdeloosheid eindigt met de ondergang van alle hoofdpersonen. Deze ineenstorting wordt ingeleid met de begrafenis van de held Siegfried. De begrafenismars bevat de muzikale motieven van vader, moeder en zoon.

Bruiloftsmars uit Lohengrin Setting: Brabant rond 1000 na Chr. Lohengrin is gebaseerd op het verhaal van de graalridders. Een ridder van buiten zonder naam is de mogelijke redder van Brabant. Hij wint een duel en daarmee het recht om de van broedermoord beschuldigde dochter van de pas overleden koning te trouwen. De bruiloftsmars is ook nu nog één van de  bekendste thema’s uit de klassieke muziek.

Liebestod uit Tristan en Isolde Setting: Ierland en Engeland  rond 800 na Chr. Het thema van de opera is het verlangen naar iets onmogelijks (volgens Schopenhauer staat het verlangen en niet het verstand centraal bij de wil van de mens). Tristan en Isolde is een Liefdesdrama gebaseerd op een Keltische legende. In een situatie vol van tegenstellingen, vijandschap en vernederingen ontstaat een “onmogelijke” liefde tussen de Engelse Tristan en de Ierse Isolde.  Op het einde sterft Tristan en volgt Isolde met haar Liebestod.

Richard Wagner (Leipzig 22 mei 1813 – 13 februari 1883)

Leven

Richard Wagner werd geboren als 9de kind in het gezin. Wagner studeerde muziek in Leipzig en was geïnteresseerd in (Griekse) geschiedenis en filosofie. Hij hield van de natuur en maakte graag wandelingen. In 1842 werd Wagner dirigent in Dresden (Saksen). Na de mislukte nationaal-liberale revolutie in 1848 vluchtte Wagner via Parijs naar Zurich. De rest van z’n leven blijft gekenmerkt door wisselde woonplaatsen en relaties en vrienden (sponsoren). Beethoven en Bach waren Wagner's grote muzikale voorbeelden. In zijn eigen tijd was er weinig belangstelling voor Wagner's muziek, mede door het feit dat er hoge eisen aan musici en zangers werden gesteld.

Muziekstroming

Wagner vormt (met Lizst en Chopin) de belangrijkste muzikale vertegenwoordiger van de romantische stroming in de 19de eeuw. Hierbij staan persoonlijke ervaring, emotie en intuïtie centraal. In de romantiek wordt veel terug gegrepen op oude verhalen en symbolen uit heel Europa.   Thema’s De mythologische helden, die op een bepaalde manier "losers" zijn, vormen de eerste laag van het verhaal in zijn opera's. Daaronder ontvouwt zich een telkens vastlopend systeem, met gewoonten, rituelen, verlossers en uitgestotenen, illegalen. Persoonlijke aspecten zoals emotie, verlangen en twijfel krijgen veel aandacht binnen de verhalen. Zo is alles in meerdere lagen met elkaar verweven, vaak tot op het niveau van een enkel woord en een enkele noot.   Betekenis als componist Wagner is verantwoordelijk geweest voor veel innovaties in de muziekwereld, o.a. door zijn introductie van het Gesamtkunstwerk en het Leitmotiv. Hiermee is een basis gelegd voor de latere filmmuziek en voor een andere manier van denken over b.v. harmonie. Een belangrijke mijlpaal hierbij is het zogenaamde Tristan Akkoord, dat het spanningsverloop van de melodie versterkt. Het werk van de filosoof Schopenhauer inspireert Wagner om de "natuurlijke, menselijke driften" te integreren in zijn opera's. Die (natuurlijke) driften zijn op de toekomst (verlangen) gericht. De opera Tristan en Isolde opent met een thema dat staat voor verlangen. Wanneer vanuit de muziekstructuur een afsluiting van het thema wordt verwacht, volgt er een dissonant. Het inlossen van het verlangen (afsluiting) van het Tristan Akkoord laat 3 uur op zich wachten als Liebestod wordt gezongen. De muzikale thema’s representeren een bepaald motief en daardoor sluit de muziek naadloos aan bij de beelden en gevoelens in de verhaallijn. De opera’s van Wagner die al niet eenvoudig uit te voeren waren, worden na Tristan en Isolde steeds langzamer en vertonen al sterke trekken van wat later minimalistisch wordt genoemd.   Controverse Veel van de onderwerpen die Wagner in zijn opera’s naar voren laat komen sluiten niet aan bij de onderwerpen in zijn tijd en passen beter in de huidige actualiteit. Wagner heeft zich nog al eens duidelijk antisemitisch uitgelaten. Hierover zijn vele boeken geschreven. Duidelijk is geworden, dat er bij Wagner een groot verschil bestond tussen zeggen en doen; zo had hij juist veel Joodse vrienden. Bij z’n laatste opera Parsifal, wat door de omgeving als een zeer christelijk stuk werd beschouwd, is Wagner onder druk gezet om z’n Joodse dirigent (Hermann Levi) aan de kant te zetten. Toch heeft Levi circa 10 jaar Parsifal gedirigeerd, ook na Wgner's overlijden. Het ziet er naar uit dat zowel Wagner als Levi dachten dat juist de muziek van Parsifal mensen bij elkaar zou brengen, daarmee de godsdienstige (Joodse) wetten overstijgend. Deze min of meer liberale gedachte, hoewel met antisemitische trekken, bleek 50 jaar later voor een heel ander maatschappelijk effect te zorgen: Wagner's muziek werd door de nazi’s gebruikt. Hoewel de persoon Wagner nog steeds onderwerp is van felle discussies, als componist wordt hij door velen, waaronder Joodse musici en kunstenaars, gewaardeerd. George Steiner, Stefan Spielburg en Daniel Barenboim zijn bekende liefhebbers van de muziek van Wagner.

George van der Peet

Kaarten

Bestel On-Line uw kaarten! Klik hier.

 
Hier bent u: Concerten Zondag 25 augustus 2013 - 15.30 uur - Camiel Boomsma